logo

Witamina C


Witamina C (kwas askorbinowy) to najbardziej znana i popularna witamina rozpuszczalna w wodzie, o wielokierunkowym działaniu, niezbędna do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Jest bardzo nietrwała, wrażliwa na światło, ciepło i wysoką temperaturę, stale zużywana i niemagazynowana w organizmie, stąd konieczność jej codziennego uzupełniania. Naturalnie witamina C występuje głównie w produktach roślinnych, jej zawartość w nich jest jednak zmienna, zależy od gatunku, odmiany, pory roku, warunków agrometeorologicznych, sposobu przechowywania i przygotowania potraw. Nazwa „kwas askorbinowy” wiąże się historycznie ze szkorbutem (scorbutus) - niedobór witaminy C wywoływał tę chorobę, w sytuacjach długotrwałego braku dostępu do świeżych owoców i warzyw (1,2).

Najbardziej popularną jej formą jest kwas L-askorbinowy, a pozostałe to tzw. askorbiniany m.in. wapnia, magnezu i sodu. Osoby mające problem z nadciśnieniem czy będące na diecie niskosodowej powinny pamiętać, że witamina C w postaci askorbinianu sodu na 1000 mg dostarcza 111 mg sodu (3,4).

Askorbinian magnezu jest jedną z najlepiej przyswajalnych form witaminy C. To sól mineralna kwasu askorbinowego, która dzięki obecności magnezu, wykazuje znacznie wyższą biodostępność i wchłanialność do układu pokarmowego. Ze względu na neutralne pH 7 jest ona też zalecana osobom cierpiącym na zaburzenia żołądkowo-jelitowe, które mogą pojawiać się po podaniu witaminy C w postaci kwasu L-askorbinowego o odczynie kwaśnym (5).

Na szczególną uwagę zasługuje wysoce przyswajalna oraz w niewielkim stopniu wydalana z organizmu liposomalna forma witaminy C.  W tej postaci witamina C jest zamknięta w niewielkich, wodno-lipidowych pęcherzykach zwanych właśnie liposomami. Ich skuteczność wynika z niewielkich rozmiarów oraz podobieństwa budowy do struktury błony komórkowej jelita. Cechy te pozwalają na łatwe przenikanie zawartych w liposomach substancji do wnętrza komórek. Wyniki badań liposomalnej witaminy C przy podawaniu doustnym wykazały, że jest ona 1,77 razy bardziej biodostępna niż forma nieliposomalna (6).

Działanie witaminy C
Witamina C jest bardzo aktywna biologicznie - bierze udział w wielu ważnych procesach, stymulując reakcje biochemiczne w organizmie człowieka. 

Wpływ na odporność
Wit. C często stosuje się profilaktycznie i w trakcie osłabienia odporności. Witamina ta zwiększa bowiem aktywność białych krwinek oraz interferonu, dzięki czemu pomaga w prawidłowym działaniu układu odpornościowego (1,2,7).

Właściwości antyoksydacyjne
Witamina C jest silnym przeciwutleniaczem i przyczynia się do ochrony komórek przed stresem oksydacyjnym. "Współdziałając" z witaminą E zabezpiecza układ krążenia przed wolnymi rodnikami. Poza tym przyczynia się do neutralizacji szkodliwych nitrozoamin, powstających w potrawach poddawanych działaniu wysokiej temperatury (1,2,4).

Wit. C a kolagen (skóra, włosy, układ krwionośny) i metabolizm tłuszczów
Wiele ważnych funkcji witaminy C w organizmie wynika z jej udziału w syntezie kolagenu – głównego białka tkanki łącznej, odpowiadającego za elastyczność skóry, dziąseł, chrząstki stawowej, ścięgien czy naczyń krwionośnych. Kolagen pobudza również mechanizmy gojenia się ran. Witamina C jest więc istotna m.in. dla dobrej kondycji skóry, zachowania sprawności ruchowej oraz zabezpieczenia tętnic i żył przed niekorzystnymi zmianami. Chroni również skórę przed negatywnymi skutkami działań wolnych rodników, które powstają m.in. w wyniku zanieczyszczenia środowiska (1,2).

Wit. C i inne składniki

Witamina C wspomaga wchłanianie żelaza i wykorzystanie kwasu foliowego, które są niezbędne w procesie tworzenia czerwonych krwinek. Odpowiednie stężenie kwasu askorbinowego wpływa korzystnie na prawidłowe wchłanianie wapnia z przewodu pokarmowego. Regulacyjne działanie witaminy C przejawia się również jej udziałem w metabolizmie tłuszczów, cholesterolu i kwasów żółciowych, a także w biosyntezie hormonów kory nadnercza (1,7,8).

Dawkowanie witaminy C

Zapotrzebowanie na witaminę C jest zróżnicowane i zależy od wielu czynników, tj. wiek, płeć i stan fizjologiczny. Wzrasta przy długotrwałym i ciężkim wysiłku fizycznym, w przypadku wymiotów, braku łaknienia oraz zaburzeń funkcjonowania jelit. Większe jej ilości powinny przyjmować osoby z nadciśnieniem tętniczym, palący papierosy (o 40 mg większe zapotrzebowanie niż u niepalących), alkoholicy, diabetycy, kobiety w ciąży i karmiące, a także osoby stosujące pewne leki i będące pod wpływem ciągłego stresu lub przemęczenia. Z uwagi na indywidualną reakcję organizmu na suplementację witaminy C w dużych dawkach, zaleca się wprowadzać ją ostrożnie. Aktualnie przyjęta bezpieczna dawka witaminy C nie przekracza 1000 mg (1,7).

Funkcje witaminy C: 
- wspomaga produkcję kolagenu w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania naczyń krwionośnych, kości, chrząstki, dziąseł, zębów i skóry;
- przyczynia się do utrzymania prawidłowego metabolizmu energetycznego;
- wspomaga właściwie funkcjonowanie układu nerwowego i utrzymanie prawidłowych funkcji psychologicznych;
- pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego, również w trakcie intensywnych ćwiczeń fizycznych i po nich;
- pomaga w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym;
- przyczynia się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia;
- pomaga w regeneracji zredukowanej formy witaminy E;
- zwiększa przyswajanie żelaza.

Źródła:

  1. Janda K., Kasprzak M., Wolska J., Witamina C – budowa, właściwości, funkcje i występowanie, Pom J Life Sci 2015, 61, 4, 419–425.
  2. Musiał C., Sawczuk W., Gawdzik B., Kuban-Jankowska A., Przychodzeń P., Górska-Ponikowska M., Witamina C w medycynie i kosmetologii, Wiadomości Chemiczne 2019, 73, 503–522.
  3. https://lpi.oregonstate.edu/mic/vitamins/vitamin-C/supplemental-forms, dostęp dnia: 25.02.2022 r.
  4. Twardoch M. A. i wsp., Alergia a stres oksydacyjny, Ann. Acad. Med. Siles (online) 2016, 70.
  5. Jabłecka A., et al., Preparaty magnezu, Farmacja Współczesna 2011; 4: 29-32.
  6. Gopi S., Balakrishnan P., Evaluation and clinical comparison studies on liposomal and non-liposomal ascorbic acid (vitamin C) and their enhanced bioavailability, J Liposome Res. 2021 Dec;31(4):356-364.
  7. Jarosz M., Rychlik E., Stoś K., Charzewska J. red., Normy żywienia dla populacji Polski i ich zastosowanie, IŻŻ, 2020.
  8. Kaliś K., Dwukierunkowe działanie witaminy C a degradacja i suplementacja, Postępy Higieny Medycyny Doświadczalnej, 2015, 69.

-----------------------

Niniejszy materiał nie stanowi zaleceń dietetycznych lub lekarskich. Przed rozpoczęciem suplementacji diety zaleca się kontakt z lekarzem, farmaceutą lub dietetykiem. Przyjmowanie suplementów diety nie powinno zastępować zdrowego trybu życia oraz zróżnicowanej diety. Suplementy diety mają na celu uzupełnienie ewentualnych niedoborów w diecie, nie są produktami leczniczymi. Nie należy stosować produktów w przypadku uczulenia na którykolwiek ze składników. Nie należy stosować produktów w przypadku przyjmowania środków leczniczych. Jednoczesne ich przyjmowanie należy poprzedzić konsultacją z lekarzem lub farmaceutą. W przypadku wystąpienia działań niepożądanych należy natychmiast zrezygnować z zażywania produktu. Produkty nie mogą być stosowane przez kobiety w ciąży, matki karmiące i dzieci bez konsultacji lekarskiej. 

Informacje na temat substancji zawarte w Kompendium Wiedzy zostały przygotowane na zlecenie firmy ForMeds. ForMeds jest producentem suplementów diety, które mogą zawierać opisane substancje. Wybór prezentowanych składników jest wyborem subiektywnie przygotowanym przez ForMeds, mającym na celu m.in. wyjaśnienie czym są lub przybliżenie ich funkcji. Materiał został przygotowany zgodnie z najlepszą wiedzą, należytą starannością na podstawie źródeł naukowych. Jeśli nie znaleźli Państwo poszukiwanych informacji na temat innych substancji, prosimy o kontakt i przekazanie sugestii, które pozwolą wzbogacić niniejszy materiał. 

Opracowanie jest własnością firmy ForMeds. Kopiowanie lub rozpowszechnianie jest możliwe wyłącznie po otrzymaniu pisemnej zgody firmy ForMeds.