logo

Kwas masłowy


Kwas masłowy (inaczej butanowy) to związek, który naturalnie występuje w ludzkim organizmie. Jest wytwarzany przez narządy wewnętrzne, m.in. na drodze fermentacji bakteryjnej składników pochodzących z pokarmu. (1,2)

Kwas masłowy należy do krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (short chain fatty acids – SCFA) – składników budulcowych tłuszczów niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania komórek. Wraz m.in. z kwasem octowym i propionowym stanowi ok. 83% wszystkich SCFA w jelicie, mniej więcej w stałym stosunku 60 : 25 : 15 (octan : propionian : kwas masłowy). Mimo, że tego ostatniego jest najmniej, stanowi on najważniejsze źródło energii dla kolonocytów (komórek nabłonka jelita grubego). (1)

Działanie kwasu masłowego
Złożony mechanizm działania kwasu masłowego sprawia, że odgrywa on istotną rolę w utrzymaniu homeostazy w ludzkim ciele, przede wszystkim we wspieraniu prawidłowego funkcjonowania układu trawiennego. Badania dowodzą, że jego zastosowanie przynosi znaczącą poprawę u osób skarżących się m.in. na bóle brzucha, biegunki czy zespół jelita drażliwego (IBS). (3) 

Zdarza się jednak, że wytwarzanie kwasu masłowego w okrężnicy jest zbyt małe, co może prowadzić do zaburzeń trawiennych. U ludzi jego stężenie zmniejsza się także wraz z wiekiem. W takich przypadkach kwas masłowy może być również podany doustnie i wówczas jest wychwytywany, a następnie wykorzystywany przez przewód pokarmowy. W przypadku stosowania doustnego kwasu masłowego, należy zwrócić uwagę na formę jego podania. Ważne jest bowiem zabezpieczenie kwasu masłowego przed środowiskiem żołądka, gdzie mógłby zostać strawiony, i skierowanie go do miejsca jego przeznaczenia, czyli jelit.

SCFA z inuliną
SCFA są naturalnie wytwarzane w jelicie grubym podczas fermentacji bakteryjnej m.in. niestrawionych węglowodanów takich jak skrobia oporna, disacharydy (laktoza), czy inulina (prebiotyczny polisacharyd). (1)
Wzbogacenie diety o inulinę prowadzi do zwiększenia ilości SCFA, w tym kwasu masłowego, w przewodzie pokarmowym jelita grubego i ślepego. Inulina zwiększa również znacząco absorpcję (wchłanianie) SCFA w okrężnicy. (9)

Badania wykazały, że łączna suplementacja kwasu masłowego i inuliny wpływa korzystnie na status antyoksydacyjny, układ odpornościowy oraz na komórki błony śluzowej jelita cienkiego. Podwyższa również m.in. ilość bakterii Akkermansia mucinphila w organizmie, która jest określana jako „strażnik szczelności jelit”). (10).

Funkcje kwasu masłowego:
- pobudza wytwarzanie śluzu, chroniącego nabłonek jelitowy (wspiera funkcję bariery śluzówkowej) (6)
- stymuluje wzrost i różnicowanie kolonocytów (2,7)
- wspiera układ odpornościowy przewodu pokarmowego (3)
- hamuje rozwój bakterii z gatunku E. coli, Campylobacter i Salmonella (4)
- wzmacnia naturalne procesy gojenia i regeneracji jelit (3)
- zwiększa efektywność perystaltyki jelit pomagając m.in. przy zaparciach (7)
- reguluje pH jelitowe, zwiększając wchłanianie wapnia, żelaza i magnezu (1).

Źródła:

  1. Waśko‑Czopnik D., Znaczenie maślanu sodu w leczeniu chorób czynnościowych i zapalnych jelit, Gastroenterologia Praktyczna 2018, 2 (39), 45-52.
  2. Kotunia A., Pietrzak P., Guilloteau P., Zabielski R., Kwas masłowy w przewodzie pokarmowym. Przegląd Gastroenterologiczny 2010, 5 (3), 117‑122.
  3. Borycka‑Kiciak K., Banasiewicz T., Rydzewska G., Butyric acid – a well‑known molecule revisited, Przegląd Gastroenterologiczny 2017, 12 (2), 83‑89.
  4. Chen C-C., Walker W.A., Probiotics and prebiotics: role in clinical disease states, Advances in Pediatrics, 2005; 52: 77-113.
  5. Velázquez O.C., Ledered H.M., Rombeau J.L., Butyrate and the colonocyte. Production, absorption, metabolism and therapeutic implications, Advances in Experimental Medicine and Biology 1997; 427: 123-34.
  6. Wong J.M.W., Colonic health: fermentation and short chain fatty acids, Journal of Clinical Gastroenterology, 2006 Mar;40(3):235-43.
  7. Aleksandra Pituch A., Walkowiak J., Banaszkiewicz A., Butyric acid in functional constipation, Przegląd Gastroenterologiczny 2013; 8 (5): 295–298.
  8. Baumann A., et al., Oral Supplementation of Sodium Butyrate Attenuates the Progression of Non-Alcoholic Steatohepatitis, Nutrients 2020, 12, 951.
  9. Topping D., Clifton P., Short‑chainfatty acids and human colonic function: Roles of resistant starch and nonstarch polysaccharides, Physiological Reviews 2001, 81 (3), 1031‑1064.
  10. Roshanravan N., et al., The effects of sodium butyrate and inulin supplementation on angiotensin signaling pathway via promotion of Akkermansia muciniphila abundance in type 2 diabetes; A randomized, doubleblind, placebo-controlled trial, Journal of Cardiovascular and Thoracic Research, 2017, 9(4), 183-190.
  11. Bourassa M.W., Alim I., Bultman S.J., Ratan R.R., Butyrate, neuroepigenetics and the gut microbiome: Can a high fiber diet improve brain health?, Neuroscience Letters 2016;625:56-63.

-----------------------

Niniejszy materiał nie stanowi zaleceń dietetycznych lub lekarskich. Przed rozpoczęciem suplementacji diety zaleca się kontakt z lekarzem, farmaceutą lub dietetykiem. Przyjmowanie suplementów diety nie powinno zastępować zdrowego trybu życia oraz zróżnicowanej diety. Suplementy diety mają na celu uzupełnienie ewentualnych niedoborów w diecie, nie są produktami leczniczymi. Nie należy stosować produktów w przypadku uczulenia na którykolwiek ze składników. Nie należy stosować produktów w przypadku przyjmowania środków leczniczych. Jednoczesne ich przyjmowanie należy poprzedzić konsultacją z lekarzem lub farmaceutą. W przypadku wystąpienia działań niepożądanych należy natychmiast zrezygnować z zażywania produktu. Produkty nie mogą być stosowane przez kobiety w ciąży, matki karmiące i dzieci bez konsultacji lekarskiej. 

Informacje na temat substancji zawarte w Kompendium Wiedzy zostały przygotowane na zlecenie firmy ForMeds. ForMeds jest producentem suplementów diety, które mogą zawierać opisane substancje. Wybór prezentowanych składników jest wyborem subiektywnie przygotowanym przez ForMeds, mającym na celu m.in. wyjaśnienie czym są lub przybliżenie ich funkcji. Materiał został przygotowany zgodnie z najlepszą wiedzą, należytą starannością na podstawie źródeł naukowych. Jeśli nie znaleźli Państwo poszukiwanych informacji na temat innych substancji, prosimy o kontakt i przekazanie sugestii, które pozwolą wzbogacić niniejszy materiał. 

Opracowanie jest własnością firmy ForMeds. Kopiowanie lub rozpowszechnianie jest możliwe wyłącznie po otrzymaniu pisemnej zgody firmy ForMeds.