logo

Dysmutaza ponadtlenkowa (SOD)


Dysmutaza ponadtlenkowa (SOD) to pierwszy enzym detoksykacyjny i najsilniejszy przeciwutleniacz w komórce. Należy do metaloprotein, czyli białek, które do spełniania swoich biologicznych funkcji potrzebują jonów metali. U ssaków wyróżnia się 3 rodzaje SOD m.in. mangan SOD (Mn-SOD) oraz miedź-cynk SOD (Cu/ZN-SOD), który wg badań stanowi ponad 90% całkowitego SOD. (1,9)

SOD naturalnie występuje we wszystkich tkankach metabolizujących tlen, w największych ilościach w komórkach ścian naczyń krwionośnych. Mimo iż występuje naturalnie w organizmie, jej niedobór jest powszechny, a poziom wraz z wiekiem maleje. SOD występuje także w takich produktach jak: kapusta, brukselka, brokuły, trawa pszeniczna i jęczmienna. (3) W większych dawkach można go również dostarczać poprzez suplementację. W tym przypadku źródłem może być fitoplankton np. mikroalgi Tetraselmis chuii.

SOD a wolne rodniki

Wolne rodniki to atomy lub cząsteczki, pozbawione jednego z elektronów, które powstają w naturalnym procesie przekształcania wdychanego przez nas tlenu w potrzebną do życia energię. „Szukają” one komórki, której „zabiorą” brakujący im elektron, czego wynikiem jest uszkodzenie „okradzionej” komórki i zaburzenie jej działania. Za ich neutralizację odpowiedzialne są antyoksydanty (inaczej przeciwutleniacze), a jeśli naturalna równowaga miedzy nimi zostaje zaburzona, pojawia się niekorzystny dla organizmu stan zwany stresem oksydacyjnym.

Antyoksydanty tworzą w sumie 4 linie obrony przed wolnymi rodnikami. Dysmutaza ponadtlenkowa jest jednym z kluczowych związków pierwszej z nich, czyli hamuje lub zapobiega ich tworzeniu się. Przyspiesza ona rozkład anionu ponadtlenkowego (02*), który sprzyja tworzeniu się rodników lipidowych, a także rodnika hydroksylowego (OH*), uważanego za głównego „winowajcę” toksycznych skutków działania wolnych rodników na komórki. SOD przekształca anion ponadtlenkowy w nadtlenek wodoru (H2O2), który jest następnie redukowany do nieszkodliwych produktów tj. woda i O2, przez peroksydazę glutationową (GPx) i katalazę (CAT). (2)

SOD a układ krążenia

Dysmutaza ponadtlenkowa pozytywnie wpływa układ sercowo-naczyniowy, w tym modulację rozszerzania naczyń krwionośnych. Działa korzystnie na ich działanie i odgrywa ważną rolę w regulacji funkcji ich śródbłonka. (6)

SOD a skóra

SOD ma pozytywny wpływ na opóźnianie starzenia się i łagodzenie uszkodzeń skóry (4) Wspiera ją w niwelowaniu skutków nadmiernego wystawiania na promieniowanie słoneczne, a także na kontakt z patogenami i chemikaliami pochodzącymi ze środowiska zewnętrznego (5) Pomaga również w procesie gojenia się ran, ułatwiając powstawanie nowych tkanek i wspomagając syntezę kolagenu (7)

SOD a cukier

Badania wykazały, że SOD może być również pomocny w regulowaniu poziomu glukozy we krwi. Przy jej nieprawidłowym poziomie może nastąpić nadprodukcja anionu ponadtlenkowego, a to z kolei może hamować działanie istotnego enzymu szlaku glikolitycznego - dehydrogenazy gliceraldehydo-3-fosforanu. W konsekwencji dochodzi m.in. do akumulacji glukozy i innych pośrednich metabolitów tego szlaku.

 

Funkcje:

  • chroni układ krążenia przed negatywnymi skutkami działań wolnych rodników (6)
  • wykazuje właściwości neuroprotekcyjne zmniejszając negatywne skutki stresu oksydacyjnego w starzejących się komórkach nerwowych (9)
  • pomaga zachować młody i zdrowy wygląd skóry (4,5,7)

 

Źródła:

  1. Skrzycki M., Czeczot H., Rola dysmutazy ponadtlenkowej w powstawaniu nowotworów, Postępy Nauk Medycznych 4/2005, s. 7-15.
  2. Ighodaro O.M., Akinloye O.A., First line defence antioxidants-superoxide dismutase (SOD), catalase (CAT) and glutathione peroxidase (GPX): Their fundamental role in the entire antioxidant defence grid, Alexandria Journal of Medicine 54 (2018), 287–293.
  3. Krishnamurthy P., Wadhwani A., Antioxidant enzymes and human health, in: Antioxidant enzyme, InTech 2012.
  4. Younus H., Therapeutic potentials of superoxide dismutase, International Journal of Health Sciences 2018 May-Jun; 12(3): 88–93.
  5. Kwon M-J., et al., Role of superoxide dismutase 3 in skin inflammation, Journal of Dermatological Science 2012 Aug;67(2):81-7.
  6. Fukaicorresponding T., Ushio-Fukai M., Superoxide Dismutases: Role in Redox Signaling, Vascular Function, and Diseases, Antioxidants and Redox Signaling, 2011 Sep 15; 15(6): 1583–1606.
  7. Shariev A., et al., Skin protective and regenerative effects of RM191A, a novel superoxide dismutase mimetic, Redox Biology 2021 Jan;38:101790.
  8. Noor R., Mittal S., Iqbal J., Superoxide dismutase--applications and relevance to human diseases, Medical Science Monitor, 2002 Sep;8(9):RA210-5.
  9. Woźniak M., Czyż M., Mimetyki dysmutazy ponadtlenkowej – potencjalne zastosowania kliniczne, Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej (online), 2008; 62: 613-624.

-----------------------

Niniejszy materiał nie stanowi zaleceń dietetycznych lub lekarskich. Przed rozpoczęciem suplementacji diety zaleca się kontakt z lekarzem, farmaceutą lub dietetykiem. Przyjmowanie suplementów diety nie powinno zastępować zdrowego trybu życia oraz zróżnicowanej diety. Suplementy diety mają na celu uzupełnienie ewentualnych niedoborów w diecie, nie są produktami leczniczymi. Nie należy stosować produktów w przypadku uczulenia na którykolwiek ze składników. Nie należy stosować produktów w przypadku przyjmowania środków leczniczych. Jednoczesne ich przyjmowanie należy poprzedzić konsultacją z lekarzem lub farmaceutą. W przypadku wystąpienia działań niepożądanych należy natychmiast zrezygnować z zażywania produktu. Produkty nie mogą być stosowane przez kobiety w ciąży, matki karmiące i dzieci bez konsultacji lekarskiej. 

Informacje na temat substancji zawarte w Kompendium Wiedzy zostały przygotowane na zlecenie firmy ForMeds. ForMeds jest producentem suplementów diety, które mogą zawierać opisane substancje. Wybór prezentowanych składników jest wyborem subiektywnie przygotowanym przez ForMeds, mającym na celu m.in. wyjaśnienie czym są lub przybliżenie ich funkcji. Materiał został przygotowany zgodnie z najlepszą wiedzą, należytą starannością na podstawie źródeł naukowych. Jeśli nie znaleźli Państwo poszukiwanych informacji na temat innych substancji, prosimy o kontakt i przekazanie sugestii, które pozwolą wzbogacić niniejszy materiał. 

Opracowanie jest własnością firmy ForMeds. Kopiowanie lub rozpowszechnianie jest możliwe wyłącznie po otrzymaniu pisemnej zgody firmy ForMeds.