logo

Witamina A


Termin witamina A odnosi się do kilku substancji o analogicznej budowie, które odznaczają się podobną aktywnością. Największą aktywność biologiczną wykazuje all-transretinol. Jest on najczęściej stosowany w postaci estrów takich jak octan i palmitynian (4). Dzienne zapotrzebowanie organizmu człowieka na witaminę A wynosi około 750 μg i jest większe u kobiet w ciąży, w okresie laktacji, a także u dzieci w okresie wzrostu (3). Głównym źródłem retinoidów pochodzących z diety są estry znajdujące się w produktach spożywczych pochodzenia zwierzęcego. Źródłem retinolu może być również β–karoten (prowitamina A) wprowadzany do organizmu z roślinnymi produktami spożywczymi. β–karoten należy do grupy związków określanych mianem karotenoidów. Są to naturalne barwniki zajmujące po chlorofilu czołowe miejsce wśród barwników roślinnych. β-karoten, z wszystkich barwników roślinnych jest najłatwiej przekształcany w witaminę A. Należy jednak zwrócić uwagę na fakt, iż β–karoten wykazuje tylko jedną szóstą aktywności retinolu (8). Niedobór witaminy A pojawia się najczęściej w wyniku niedostatecznej podaży retinoidów z pokarmem lub podczas upośledzonego wchłaniania z przewodu pokarmowego. Niedobór ten może być także konsekwencją długotrwałego głodzenia oraz uszkodzenia wątroby. Witamina A jest w 90% magazynowana w wątrobie, dlatego objawy jej niedoboru pojawiają się zazwyczaj dopiero po kilku miesiącach.

Funkcje:

Witamina A dobrze wnika w warstwę rogową naskórka, a w niewielkim stopniu nawet dostaje się do skóry właściwej i tkanki podskórnej. Przyspiesza ona odnowę naskórka, wykazując działanie normalizujące w procesach różnicowania keratynocytów (komórkach nabłonka), wpływają na funkcje regulacyjne skóry. Retinoidy wywierają wpływ na takie procesy jak synteza białek, metabolizm komórkowy i podziały komórkowe. W naskórku witamina A może wpływać na wydzielanie czynników transkrypcyjnych oraz czynników wzrostu. Wskutek poprawy struktury warstwy rogowej dochodzi do wzmocnienia funkcji ochronnej naskórka i zmniejszenia przeznaskórkowej utraty wody. W warstwach skóry właściwej witamina A zwiększa wytwarzanie kolagenu i elastyny. Retinoidy zabezpieczają powstały kolagen przed degradacją. Stymulują również reakcję przekształcenia fibroblastów o niskiej aktywności w komórki odznaczające się stosunkowo dużą produkcją kolagenu. Wzrost liczby i aktywności fibroblastów wpływa pozytywnie na stan tkanki łącznej skóry właściwej, poprawę jędrności, elastyczności oraz nawilżenie skóry. Retinoidy regulują pracę gruczołów łojowych, przyspieszają gojenie się uszkodzeń naskórka, mają zastosowanie w licznych problemach skórnych, takich jak: atopowe zapalenie skóry (AZS), łuszczyca, trądzik oraz stany trądzikopodobne, fotostarzenie, zaburzenia rogowacenia skóry.
Witamina A jest niezbędna w prawidłowym mechanizmie widzenia związanym z rodopsyną, która jest światłoczułym barwnikiem znajdującym się w pręcikach siatkówki oka. Udział retinolu w procesie widzenia polega na utlenieniu go, a następnie przekształceniu w cis- retinal, który w siatkówce oka z białkiem opsyną tworzy rodopsynę. Rodopsyna po absorpcji światła rozpada się na opsynę i trans-retinal, co powoduje powstanie impulsu nerwowego. Retinoidy są również naturalne stosowane w leczeniu ślepoty zmierzchowej tzw. kurzej ślepoty.
Retinoidy wpływają na wzrost kości, paznokci i włosów. Biorą udział w tworzeniu szkliwa nazębnego i właściwego rozstawienia uzębienia. Warunkują również prawidłowy rozwój komórek rozrodczych, pobudzają wzrost młodych organizmów, przez co określane są mianem witaminy wzrostowej.
Witamina A pomaga w utrzymaniu prawidłowej czynności układu immunologicznego, między innymi poprzez pobudzanie wytwarzania limfocytów T i B (7).

Witamina A:

- przyczynia się do utrzymania prawidłowego metabolizmu żelaza,
- pomaga w utrzymaniu prawidłowego stanu błon śluzowych,
- pomaga zachować zdrową skórę,
- pomaga w utrzymaniu prawidłowego widzenia,
- pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego,
- odgrywa rolę w procesie specjalizacji komórek.

1) Bojarowicz H., Połowiec A.: Wpływ witaminy A na kondycję skóry. Probl Hig Epidemiol 2010, 91(3);
2) Boryczka M, Pasker B., Sosada M.: Retinoidy jako substancje czynne produktów leczniczych, kosmetyków i suplementów diety. Farm Przegl Nauk, 2010;
3) Ciborowska H, Rudnicka A. Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka. Wydawnictwo Lekarskie PZWL. Warszawa 2007;
4) Farmakopea Polska Wydanie X, Tom II, Warszawa 2014, LUMINA Grupa Wydawnicza;
5) Góra J. Witaminy w kosmetykach cz.1. Biuletyn kosmetologiczny 1998; 1: 18-21;
6) Moszczyński P, Pyć R. Biochemia witamin. Wydawnictwo Naukowe PWN. Warszawa, Łódź 1999;
7) Reifen R. Vitamin A as an Anti-inflammatory agent. Proc Nutr Soc 2002; 61;
8) Zając M, Pawełczyk E. Chemia leków. Akademia Medyczna. Poznań 2009;

-----------------------

Niniejszy materiał nie stanowi zaleceń dietetycznych lub lekarskich. Przed rozpoczęciem suplementacji diety zaleca się kontakt z lekarzem, farmaceutą lub dietetykiem. Przyjmowanie suplementów diety nie powinno zastępować zdrowego trybu życia oraz zróżnicowanej diety. Suplementy diety mają na celu uzupełnienie ewentualnych niedoborów w diecie, nie są produktami leczniczymi. Nie należy stosować produktów w przypadku uczulenia na którykolwiek ze składników. Nie należy stosować produktów w przypadku przyjmowania środków leczniczych. Jednoczesne ich przyjmowanie należy poprzedzić konsultacją z lekarzem lub farmaceutą. W przypadku wystąpienia działań niepożądanych należy natychmiast zrezygnować z zażywania produktu. Produkty nie mogą być stosowane przez kobiety w ciąży, matki karmiące i dzieci bez konsultacji lekarskiej. 

Informacje na temat substancji zawarte w Kompendium Wiedzy zostały przygotowane na zlecenie firmy ForMeds. ForMeds jest producentem suplementów diety, które mogą zawierać opisane substancje. Wybór prezentowanych składników jest wyborem subiektywnie przygotowanym przez ForMeds, mającym na celu m.in. wyjaśnienie czym są lub przybliżenie ich funkcji. Materiał został przygotowany zgodnie z najlepszą wiedzą, należytą starannością na podstawie źródeł naukowych. Jeśli nie znaleźli Państwo poszukiwanych informacji na temat innych substancji, prosimy o kontakt i przekazanie sugestii, które pozwolą wzbogacić niniejszy materiał. 

Opracowanie jest własnością firmy ForMeds. Kopiowanie lub rozpowszechnianie jest możliwe wyłącznie po otrzymaniu pisemnej zgody firmy ForMeds.