logo

Wapń


Wapń (Ca) jest głównym składnikiem mineralnym w organizmie człowieka. Około 99% wapnia znajduje się w kościach i zębach, których jest podstawowym materiałem budulcowym. Pozostała ilość tego pierwiastka zawarta jest w tkankach miękkich oraz w płynach ustrojowych (4). Do prawidłowego wchłaniania i wykorzystania wapnia przez organizm człowieka niezbędna  jest odpowiednia ilość witaminy D i K2. Ważną rolę w zachowaniu prawidłowej gospodarki wapniowej w organizmie spełnia także odpowiedni stosunek wapnia do fosforu w diecie. Jest on zróżnicowany w zależności od wieku. Źródłami wapnia są: produkty mleczne, orzechy, pestki słonecznika, nasiona sezamu, warzywa zielone (gorczyca, kapusta warzywna, kalarepa), brokuły, drożdże piwne, suszone figi, kapusta, zielone warzywa liściaste.

Funkcje wapnia:

Znaczenie wapnia dla układu szkieletowego zostało wielokrotnie podkreślone przez badania naukowe. Pomaga utrzymać gęstość kości głównie ze względu na udział w składzie strukturalnym tkanki kostnej, która cały czas jest budowana przy jednoczesnym zachowaniu właściwego poziomu tego pierwiastka we krwi (1,4). Krzywica (zaburzony wzrost
i zniekształcenia kości u dzieci) oraz demineralizacja kości (rozmięknienie kości u osób dorosłych) są bezpośrednim skutkiem długotrwałych niedoborów wapnia w diecie. Szereg badań wskazuje, że suplementacja wśród kobiet po menopauzie może zmniejszać tempo utraty tkanki kostnej i przypadki złamań kości w wyniku osteoporozy (4).
W przeprowadzonych badaniach kobiet ciężarnych z nadciśnieniem stwierdzono, że odpowiedni poziom wapnia w diecie w okresie ciąży powoduje obniżenie ciśnienia tętniczego (skurczowego jak i rozkurczowego)(1,3). Stężenie wapnia w błonie komórki nerwowej decyduje o ilości uwalnianych określonych neuroprzekaźników. Ma to wpływ na wrażliwość i drażliwość nerwów. Niedobór wapnia może więc prowadzić do tężyczki, która objawia się nadmierną pobudliwością nerwowo-mięśniową. Funkcjonowanie układu mięśniowego również w dużej mierze zależy od wapnia. Wapń uczestniczy także w produkcji energii pobudzającej skurcze tkanki mięśniowej.

Wapń:

- przyczynia się do prawidłowego krzepnięcia krwi,
- przyczynia się do utrzymania prawidłowego metabolizmu energetycznego,
- pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu mięśni,
- pomaga w utrzymaniu prawidłowego przekaźnictwa nerwowego,
- pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu enzymów trawiennych,
- bierze udział w procesie podziału i specjalizacji komórek,
- jest potrzebny do utrzymania zdrowych kości,
- jest potrzebny do utrzymania zdrowych zębów.

Wskazania do suplementacji wapnia:

- przy leczeniu oraz zapobieganiu osteoporozy i osteopenii,
- u małych dzieci w okresie rozwoju układu kostnego,
- w ciąży z podwyższonym ryzykiem ciśnienia tętniczego,
- przy kurczach i drganiach mięśni,
- przy skłonnościach do wysokiego ciśnienia spowodowanego zbyt dużą ilością soli w organizmie,
- dla osób z upośledzonym procesem krzepnięcia krwi.

Źródła:

1) Gawęcki J., Hryniewiecki L. red.: Żywienie człowieka. Podstawy nauki o żywieniu. PWN, 2008;
2) Ziemlański Ś., praca zbiorowa Normy żywienia człowieka, PZWL, 2001;
3) Recker R, Calcium absorption and achlorhydria, „N Engl J Med”, 1985;
4) Brzozowska A. red.: Składniki mineralne w żywieniu człowieka, Wydawnictwo AR w Poznaniu, 2002;

Opracowanie jest własnością firmy FORMEDS Sp. z o. o. Kopiowanie lub rozpowszechnianie jest możliwe wyłącznie po otrzymaniu pisemnej zgody firmy FORMEDS Sp. z o. o.