logo

Żelazo


Żelazo jest minerałem niezbędnym do funkcjonowania całego organizmu i ma decydujące znaczenie dla życia człowieka. Jest jednym z mikroelementów, którego pula w organizmie wynosi od 4 do 5 g (4).

Funkcje żelaza:

Żelazo w naszym organizmie wchłaniane jest w dwunastnicy. Następnie we krwi wiąże się z transferyną- białkiem, które transportuje żelazo do szpiku kostnego, śledziony i wątroby. Większość żelaza, bo około 70% występuje w hemoglobinie– białku, które jest jednocześnie czerwonym barwnikiem krwi. Hemoglobina uczestniczy w transporcie tlenu z płuc do tkanek organizmu oraz w transporcie dwutlenku węgla z tkanek do płuc. Pierwiastek ten wchodzi także w skład wielu enzymów, od których zależy wytwarzanie energii, metabolizm, synteza DNA oraz sprawne funkcjonowanie układu odpornościowego. Poza tym żelazo jest składnikiem mioglobiny– białka występującego w mięśniach i zbliżonego w budowie chemicznej do hemoglobiny, które umożliwia mięśniom pobieranie z krwi niezbędnego do ich pracy tlenu. Niedobory żelaza, nawet najmniejsze, prowadzą do anemii i nadmiernie obfitych menstruacji, problemów z przyswajaniem wiedzy, osłabienia układu immunologicznego i obniżenia poziomu sprawności fizycznej. Wynika to z zaburzeń w transporcie tlenu do tkanek oraz z dysfunkcji działania wielu enzymów.

Żelaza w większości pokarmów jest mało lub jest ono słabo przyswajalne. Najwięcej tego składnika mineralnego znajduje się w podrobach, zwłaszcza w wątrobie; w czerwonym mięsie; nasionach roślin strączkowych, natce pietruszki czy jajach. W produktach spożywczych żelazo występuje w dwóch formach : hemowej – głównie w żywności pochodzenia zwierzęcego i niehemowej – w produktach roślinnych. Absorpcja żelaza niehemowego, które jest znacznie gorzej wchłaniane od hemowego, w bardzo dużym stopniu zależy od składu diety. Obniżają ją fityniany, szczawiany, taniny, fosforany, zasadowe ph, wapń i niektóre białka roślinne. Przyswajanie zwiększa natomiast witamina c, białka mięśniowe czy niektóre aminokwasy. Jeśli chodzi o wielkość wchłaniania żelaza niehemowego z produktów roślinnych to jest ona bardzo mała i wynosi przykładowo 1% ze szpinaku czy do 5% z chleba pszennego. Natomiast z mięsa, gdzie występuje głównie w postaci hemowej wykorzystanie żelaza sięga 20%. Co ciekawe wchłanianie żelaza nie zależy tylko od diet, ale również od potrzeb organizmu.

Żelazo:

- pomaga w utrzymaniu prawidłowych funkcji poznawczych,
- przyczynia się do utrzymania prawidłowego metabolizmu energetycznego,
- pomaga w prawidłowej produkcji czerwonych krwinek i hemoglobiny,
- pomaga w prawidłowym transporcie tlenu w organizmie,
- pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego,
- przyczynia się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia,
- odgrywa rolę w procesie podziału komórek.

Źródła:

1) Gawęcki J., Hryniewiecki L. red.: Żywienie człowieka. Podstawy nauki o żywieniu. PWN, 2008;
2) Murry M.T. Encyclopedia of Nutritional suplement, Prima Publishing 1996;
3) Ziemlański Ś., praca zbiorowa „Normy żywienia człowieka”, PZWL 2001;
4) Brzozowska A. red.: Składniki mineralne w żywieniu człowieka, Wydawnictwo AR w Poznaniu 2002;

-----------------------

Niniejszy materiał nie stanowi zaleceń dietetycznych lub lekarskich. Przed rozpoczęciem suplementacji diety zaleca się kontakt z lekarzem, farmaceutą lub dietetykiem. Przyjmowanie suplementów diety nie powinno zastępować zdrowego trybu życia oraz zróżnicowanej diety. Suplementy diety mają na celu uzupełnienie ewentualnych niedoborów w diecie, nie są produktami leczniczymi. Nie należy stosować produktów w przypadku uczulenia na którykolwiek ze składników. Nie należy stosować produktów w przypadku przyjmowania środków leczniczych. Jednoczesne ich przyjmowanie należy poprzedzić konsultacją z lekarzem lub farmaceutą. W przypadku wystąpienia działań niepożądanych należy natychmiast zrezygnować z zażywania produktu. Produkty nie mogą być stosowane przez kobiety w ciąży, matki karmiące i dzieci bez konsultacji lekarskiej. 

Informacje na temat substancji zawarte w Kompendium Wiedzy zostały przygotowane na zlecenie firmy ForMeds. ForMeds jest producentem suplementów diety, które mogą zawierać opisane substancje. Wybór prezentowanych składników jest wyborem subiektywnie przygotowanym przez ForMeds, mającym na celu m.in. wyjaśnienie czym są lub przybliżenie ich funkcji. Materiał został przygotowany zgodnie z najlepszą wiedzą, należytą starannością na podstawie źródeł naukowych. Jeśli nie znaleźli Państwo poszukiwanych informacji na temat innych substancji, prosimy o kontakt i przekazanie sugestii, które pozwolą wzbogacić niniejszy materiał. 

Opracowanie jest własnością firmy ForMeds. Kopiowanie lub rozpowszechnianie jest możliwe wyłącznie po otrzymaniu pisemnej zgody firmy ForMeds.