logo

Probiotyki


Probiotyki to żywe kultury bakterii mające prozdrowotne działanie w przewodzie pokarmowym. Szczepów bakterii można wyróżnić wiele, natomiast tylko niektóre z nich są dobrze przebadane a ich działanie jest udokumentowane. Wśród najlepiej poznanych szczepów można wyróżnic między innymi: Lactobacillus acidophilus, Lactobacillus casei ssp. rhamnosus, Bifidobacterium animalis ssp. lactis oraz Bacillus coagulans. Żywe kultury bakterii często stosowane są z prebiotykami (np. inuliną) - takie połączenie nazywane jest symbiotykiem. Główną przeszkodą doustnego stosowania probiotyków jest ich niska przeżywalność w przewodzie pokarmowym, w szczególności w żołądku. Dodatkowo podczas przechowywania probiotyku w temperaturze pokojowej ich stabilność znacznie spada. Dlatego ważne jest wybranie odpowiednio opracowanego produktu, który zapewni deklarowaną zawartość bakterii probiotycznych przez cały okres przechowywania produktu oraz podczas spożycia w całym przewodzie pokarmowym.

Mikroenkapsulacja szczepów bakterii (1, 2, 12)
Mikroenkapsulacja to nowoczesna metoda preparowania szczepów bakterii, która prowadzi do „zamykania” bakterii w mikrokapsułkach, aby znacząco wydłużyć ich przeżywalność w czasie przechowywania preparatu, jak i zapewnić ich odporność na płyny ustrojowe po spożyciu. Mikroenkapsulacja polega na powlekaniu powłoczką tłuszczową cząstek proszku powstałego po liofilizacji szczepów bakterii. Proces ten jest prowadzony w procesorach fluidalnych w ściśle kontrolowanych warunkach, które w rezultacie gwarantują szczepom bakterii całkowitą ochronę przed warunkami otoczenia takimi jak wilgoć, utlenianie, zmiany pH czy ciśnienie osmotyczne. W badaniach klinicznych przeprowadzonych przez M.Del Piano i współpracowników w latach 2010 i 2011 (10, 11) wykazano, że skuteczność spożywania mikroenkapsulowanych bakterii jest pięciokrotnie bardziej efektywna, niż tych samych bakterii w postaci niepowleczonej. Z kolei długookresowe badania stabilności szczepów bakterii poddanych procesowi mikroenkapsulacji dowodzą ich wysokiej trwałości w stosunku do szczepów bakterii niepowleczonych. Stabilność mikroenkapsulowanych szczepów bakterii zbadana po 24 miesiącach przechowywania w temperaturze 25°C w tradycyjnych opakowaniach typu PE lub PVC/PVDC jest kilkukrotnie wyższa w stosunku do stabilności tych samych, niepowleczonych szczepów.

Opis szczepów bakterii i inuliny

Lactobacillus acidophilus (12)
Znajduje zastosowanie w leczeniu zatruć pokarmowych, poprawie odporności organizmu oraz w leczeniu chorób antybiotykami. Produkując laktazę, pozwala wspomóc trawienie laktozy, czym redukuje nieprzyjemne dolegliwości ze strony układu pokarmowego po spożyciu nabiału. Do walki z patogenami wykorzystuje również bakteriocyny takie jak acidolina, acidofilina, laktobakcylina, laktocyna i wiele innych. Podczas badań klinicznych stwierdzono również, że szczep ten posiada właściwość syntezy witaminy K, dzięki czemu wspomaga prawidłowe krzepnięcie krwi oraz dodatnio wpływa na strukturę kości.

Lactobacillus casei ssp. rhamnosus (12)
Przywraca równowagę mikroflory jelitowej. Podczas badań klinicznych wykazano korzystny wpływ szczepu w profilaktyce biegunek rotawirusowych. Inne badania kliniczne wykazały, że szczep może być środkiem zapobiegającym i leczącym otyłość. Ponadto inne badania kliniczne potwierdziły, że szczep jest skuteczny u dzieci w profilaktyce zakażeń dróg oddechowych, atopowego zapalenia skóry oraz zespole jelita drażliwego.

Bifidobacterium animalis ssp. lactis (12)
Skuteczność korzystnego działania tego szczepu na organizm człowieka została potwierdzona podczas badań klinicznych (znanych około 200). Szczep jest dobrze tolerowany zarówno przez dzieci, jak i przez dorosłych. Podczas badań klinicznych udowodniono pozytywne działanie tego szczepu na prawidłowe funkcjonowanie organizmu, w tym na układ odpornościowy.
Ponadto Bifidobacterium animalis ssp. lactis wpływa na:
- choroby jelit: stan zapalny jelit, wrzodziejące zapalenie jelita grubego
- pomocniczo w leczeniu zakażenia Helicobacter pylori;
- profilaktykę leczenia biegunki.

Bacillus coagulans (12)
Korzystnie działa w przypadku:
- biegunek,
- problemów z trawieniem,
- zespołu jelita drażliwego,
- zapalnej choroby jelit,
- rzekomobłoniastego zapalenia jelit,
- infekcjach dróg oddechowych.

Inulina (12)
Prebiotyk. Naturalny oligomer fruktozy. Jej budowa chemiczna sprawia, że inulina w niezmienionej postaci dociera do jelit stając się pożywką dla bakterii w nich bytujących oraz tych dostarczanych w składzie suplementu diety. Inulina przeciwdziała zaparciom i normalizuje proces wypróżniania, co pozwala zminimalizować ryzyko wystąpienia zapaleń jelit, polipów i nowotworów jelita grubego. Inulina może być spożywana przez chorych na cukrzycę (reguluje glikemię poposiłkową), jest polecana również w diecie przeciwmiażdżycowej, ponieważ dzięki zdolności wiązania kwasów tłuszczowych w jelicie skutecznie obniża stężenie cholesterolu we krwi. Zwiększa również biodostępność niektórych minerałów, zwłaszcza magnezu, wapnia, cynku i żelaza. Lepsze wchłanianie tych składników mineralnych wpływa między innymi na poprawę mineralizacji kości (profilaktyka osteoporozy).

Rekomendacja dawek dla mikroenkapsulowanych szczepów Lactobacillus acidophilus, Lactobacillus casei ssp. rhamnosus, Bifidobacterium animalis ssp. lactis, Bacillus coagulans (12)
W odniesieniu do naukowych publikacji, w których można znaleźć rekomendacje do stosowania dziennych dawek poszczególnych szczepów probiotyków, w tym tych zastosowanych w opracowanym suplemencie diety, można uznać, że 2 mld CFU /dobę (Colony Forming Unit – jednostka tworząca kolonię bakterii) dla każdego ze szczepów jest dawką optymalną. Typowe dawki rekomendowane dla szczepów bakterii probiotycznych mających status produktu leczniczego to 5-10 mld CFU/dobę dla dzieci oraz 10 do 20 mld CFU dla dorosłych. (1) Należy podkreślić jednak, że te rekomendacje dotyczą szczepów niepowlekanych i stosowanych jako produkt leczniczy. W przypadku opracowanego produktu stanowiącego suplement diety nie można wskazywać na jego właściwości lecznicze (brak oświadczeń zdrowotnych), a jedynie na właściwości uzupełniania niedoborów zróżnicowanej diety. Tym samym rekomendowane dawki szczepów probiotycznych stosowane w znanych z literatury produktach będących suplementami diety są nieco niższe. W przypadku opracowanego produktu przyjęto dawkę 2 mld/ dobę dla każdego ze szczepów co pokrywa się z zaleceniami Amerykańskiego Towarzystwa Pediatrycznego i FAO/WHO. (2, 3, 4) Jednocześnie należy podkreślić, że przeżywalność w płynach ustrojowych i skuteczność działania zastosowanych w opracowanym suplemencie diety szczepów bakterii probiotycznych, które zostały poddane procesowi mikroenkapsulacji jest około pięciokrotnie wyższa niż szczepów niepowleczonych, o których jest mowa w cytowanych wcześniej publikacjach. Tym samym spełnione są rekomendacje dawkowania Amerykańskiego Towarzystwa Pediatrycznego i FAO/WHO, natomiast efekt stosowania może być korzystniejszy. (5) W opracowanym suplemencie diety zastosowano mieszaninę mikroenkapsułowanych szczepów probiotycznych, tak dobranych aby działały w sposób synergistyczny w kilku obszarach organizmu. Z jednej strony każdy ze szczepów działa w zakresie przywracania prawidłowego stanu mikroflory przewodu pokarmowego w przebiegu np. antybiotykoterapii, ale również innych zaburzeń mających miejsce w przebiegu zatruć pokarmowych, stanach zapalny jelit, wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego itp. Ponadto zastosowane szczepy działają pomocniczo w zakażeniach takimi bakteriami jak Helicobacter pylori czy np. rotawirusami, oraz korzystnie działają w profilaktyce zakażeń dróg oddechowych, atopowego zapalenia skóry oraz zespole jelita drażliwego. (7, 8, 9) Ponieważ rozwój bakterii probiotycznych jest warunkowany przez dostępność prebiotyków, czyli substancji spożywczych nie ulegających strawieniu, a wpływających korzystnie na gospodarza poprzez stymulowanie wzrostu oraz aktywności bakterii zasiedlających jelita, w opracowanym suplemencie diety występuje prebiotyk inulina, która jest frukto-oligosacharydem (FOS). Dodatkowym korzystnym działaniem inuliny jest poprawa perystaltyki jelit – poprzez zwiększenie swojej objętości stymuluje jelita do wydalania zbędnych produktów przemiany materii i toksyn. (8, 9) Należy również dodać, że opracowany suplement diety zawierający mieszaninę bakterii probiotycznych i prebiotyk inulinę można nazwać synbiotykiem. Synbiotyk to połączenie egzogennego probiotyku z odpowiednim prebiotykiem, który korzystnie wpływa na poprawę przeżycia oraz włączenia się tych mikroorganizmów do mikroflory bakteryjnej gospodarza. (9)

Źródła:
1) Kligler B., Cohrssen A., „Probiotics” Am. Family Physic. Vol. 78, No.9, 2008; s. 1073 - 1078.
2) FAO/WHO Report (2001) Health and nutritional properties of probiotics in food including milk with live lactic acid bacteria, Report of a Joint FAO/WHO Expert Consultation. Cordoba, Argentina
3) ADA Reports: Position of the American Dietetic Association: Functional foods. J. Am. Diet. Assoc., 2004; 104: 814-826.
4) FAO/WHO Raport (2002) Guidelines for the Evaluation of Probiotics in Food. Raport a Joint FAO/WHO Working Group, London Ontario, Canada
5) Del Piano M. et al., „Comparision of the Kinetics of Intestinal Colonization by Associating 5 Probiotic Bacteria Assumed Either in a Microencapsulated or in a Traditional, Uncoated Form” JClin Gastroenterol. 2012; Vol.46 (Supl 1):S85-92.
6) Hill C. et al., „The International Scientific Association for Probiotics and Prebiotics consensus statement on the scope and appropriate use of the term probiotic” NATURE REVIEWS. GASTROENTEROLOGY & HEPATOLOGY 2012; Vol. 14 S 506-514.
7) Kechagia M. et al., „Health Benefits of Probiotics: A Review” ISNR Nutrition. 2013; Art. ID: 481651,
8) Douglas C.L. et al., „Probiotics and Prebiotics in Dietetics Practice” J.Am. Diet. Assoc 2008; Vol. 108 No.3.
9) Zaremba A., „Dobrodziejstwa probiotyków I prebiotyków” Przemysł Farmaceutyczny 2/2015;
10) Del Piano M. et al., „Evaluation of the intestinal colonization by microencapsulated probiotic bacteria in comparision with the same uncoated strains” JClin Gastroenterol. 2010; 44 (Supl 1):S42-6;
11) Del Piano M. et al. “Is microencapsulation the future of probiotic preparations? The increased efficacy of gastroprotected probiotics”.Gut Microbes, 2011; 2(2): 120-3;
12) Warszawski Uniwersytet Medyczny: Usługa badawcza pod nazwą "Opracowanie mikrokapsułkowanego probiotyku podnoszącego odporność." ForMeds 2017.

 

-----------------------

Niniejszy materiał nie stanowi zaleceń dietetycznych lub lekarskich. Przed rozpoczęciem suplementacji diety zaleca się kontakt z lekarzem, farmaceutą lub dietetykiem. Przyjmowanie suplementów diety nie powinno zastępować zdrowego trybu życia oraz zróżnicowanej diety. Suplementy diety mają na celu uzupełnienie ewentualnych niedoborów w diecie, nie są produktami leczniczymi. Nie należy stosować produktów w przypadku uczulenia na którykolwiek ze składników. Nie należy stosować produktów w przypadku przyjmowania środków leczniczych. Jednoczesne ich przyjmowanie należy poprzedzić konsultacją z lekarzem lub farmaceutą. W przypadku wystąpienia działań niepożądanych należy natychmiast zrezygnować z zażywania produktu. Produkty nie mogą być stosowane przez kobiety w ciąży, matki karmiące i dzieci bez konsultacji lekarskiej. 

Informacje na temat substancji zawarte w Kompendium Wiedzy zostały przygotowane na zlecenie firmy ForMeds. ForMeds jest producentem suplementów diety, które mogą zawierać opisane substancje. Wybór prezentowanych składników jest wyborem subiektywnie przygotowanym przez ForMeds, mającym na celu m.in. wyjaśnienie czym są lub przybliżenie ich funkcji. Materiał został przygotowany zgodnie z najlepszą wiedzą, należytą starannością na podstawie źródeł naukowych. Jeśli nie znaleźli Państwo poszukiwanych informacji na temat innych substancji, prosimy o kontakt i przekazanie sugestii, które pozwolą wzbogacić niniejszy materiał. 

Opracowanie jest własnością firmy ForMeds. Kopiowanie lub rozpowszechnianie jest możliwe wyłącznie po otrzymaniu pisemnej zgody firmy ForMeds.