logo

Selen


Selen jest jednym z mikroelementów, niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu i wpływa na wiele procesów w nim zachodzących, dlatego niezwykle ważne jest zachowanie jego odpowiedniego poziomu. Szczególnie istotną rolę odgrywa w pracy układów enzymatycznych oraz tarczycy i układu odpornościowego. Jest on pierwiastkiem powszechnie obecnym w produktach spożywczych. Zazwyczaj występuje w nich w postaci połączeń z aminokwasami, np. jako selenocysteina czy selenometionina, które stanowią jego biologicznie aktywne formy. Bogatymi źródłami selenu są podroby – w szczególności nerki, a także produkty pochodzenia morskiego, jak skorupiaki i ryby. Ilość selenu w mleku i przetworach mlecznych zależna jest od jego zawartości w paszy, spożywanej przez zwierzęta. Z produktów roślinnych najwięcej jest go w czosnku, suchych nasionach roślin strączkowych i grzybach. Zawartość selenu w nich uzależniona jest od jego zawartości w glebie. Zalecane dzienne spożycie selenu dla osoby dorosłej wynosi 60-70 µg. (1)

Funkcje:
Selen stanowi składnik enzymów oksydoredukujących i cytochromu i tym samym uczestniczy w metabolicznych przemianach komórki. Jego najistotniejsza rola ma związek z występowaniem w centrum aktywnym peroksydazy glutationowej, która jest enzymem odpowiedzialnym za regulowanie szybkości procesów peroksydacji w komórkach i ochronę błon komórkowych przed uszkodzeniem przez wolne rodniki i nadtlenki. Niedobór selenu powoduje obniżenie aktywności peroksydazy, co skutkuje wzrostem stężenia reaktywnych form tlenu w organizmie. Dochodzi wtedy do powstania stresu oksydacyjnego, który -jak dowiedziono- ma istotny wpływ na powstawanie różnych jednostek chorobowych, m.in.: chorób reumatoidalnych (2), nowotworów (3) czy też schorzeń związanych z układem sercowo-naczyniowym, takich jak miażdzyca (4). Selen wykazuje synergiczne działanie z witaminą E i dzięki temu przyspiesza procesy regeneracji komórek i opóźnia procesy starzeniowe. Wpływa on także na naszą odporność, ponieważ stymuluje wytwarzanie limfocytów. Stanowi on również składnik enzymu zwanego reduktazą tioredoksyny, która uczestniczy w odzyskwianiu kwasu aksorbinowego z jego metabolitów, które uległy utlenieniu. Jako składnik enzymu - dejodynazy - odgrywa on istotną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu tarczycy, uczestnicząc w przemianie tyroksyny w trójjodotyroninę. Istotnym działaniem selenu jest też ochrona organizmu przed zatruciami metalami ciężkimi (rtęcią, kadmem czy ołowiem), z uwagi na zdolność tworzenia z nimi nieaktywnych związków kompleksowych , które są łatwo usuwane z organizmu. Ponadto selen jest bardzo ważny dla mężczyzn, ponieważ przyczynia się do prawidłowego przebiegu spermatogenezy, czyli procesu, w którym powstają i dojrzewają plemniki, więc tym samym w pewnym stopniu wpływa na płodność u mężczyzn.

Selen:
- przyczynia się do prawidłowego przebiegu spermatogenezy,
- pomaga zachować zdrowe włosy,
- pomaga zachować zdrowe paznokcie,
- pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego,
- pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu tarczycy,
- pomaga w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym.

Wskazania do suplementacji:
- palenie tytoniu,
- mieszkanie na terenach ubogich w selen,
- osoby żywione pozajelitowo,
- osoby z zaburzonym wchłanianiem składników pokarmowych,
- niepłodność,
- reumatoidalne zapalenie stawów,
- łuszczyca,
- ciąża i okres karmienia piersią,
- menopauza,
- stany zapalne.

Źródła:
1) Gawęcki J., Hryniewiecki L. red. : Żywienie człowieka. Podstawy nauki o żywieniu. PWN, 2008;
2) Matyska-Piekarska E., Łuszczewski A., Łącki J., Wawer I. Rola stresu oksydacyjnego w etiopatogenezie reumatoidalnego zapalenia stawów. Postępy Hig Med Dośw. (online), 2006; 60: 617-623;
3) Ścibior-Bentkowska D., Czeczot H. Komórki nowotworowe a stres oksydacyjny. Postępy Hig Med Dośw. (online), 2009; 63: 58-72;
4) Zagrodzki P., Łaszczyk P. Selen a choroby układu sercowo-naczyniowego – wybrane zagadnienia, Postępy Hig Med. Dośw. (online) 2006; 60: 624-63;
5) Gawęcki J. red.: Witaminy. Wydawnictwo AR w Poznaniu, 2002;
6) Brzozowska A. Red. : Składniki mineralne w żywieniu człowieka. Wydawnictwo AR w Poznaniu, 2002;
7) Jarosz M. Red. : Normy żywienia populacji polskiej, IŻŻ, 2012;

Opracowanie jest własnością firmy FORMEDS Sp. z o. o. Kopiowanie lub rozpowszechnianie jest możliwe wyłącznie po otrzymaniu pisemnej zgody firmy FORMEDS Sp. z o. o.