logo

Selen


Selen jest jednym z mikroelementów, niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu i wpływa na wiele procesów w nim zachodzących, dlatego niezwykle ważne jest zachowanie jego odpowiedniego poziomu. Szczególnie istotną rolę odgrywa w pracy układów enzymatycznych oraz tarczycy i układu odpornościowego. Jest on pierwiastkiem powszechnie obecnym w produktach spożywczych. Zazwyczaj występuje w nich w postaci połączeń z aminokwasami, np. jako selenocysteina czy selenometionina, które stanowią jego biologicznie aktywne formy. Bogatymi źródłami selenu są podroby – w szczególności nerki, a także produkty pochodzenia morskiego, jak skorupiaki i ryby. Ilość selenu w mleku i przetworach mlecznych zależna jest od jego zawartości w paszy, spożywanej przez zwierzęta. Z produktów roślinnych najwięcej jest go w czosnku, suchych nasionach roślin strączkowych i grzybach. Zawartość selenu w nich uzależniona jest od jego zawartości w glebie. Zalecane dzienne spożycie selenu dla osoby dorosłej wynosi 60-70 µg. (1)

Funkcje:

Selen stanowi składnik enzymów oksydoredukujących i cytochromu i tym samym uczestniczy w metabolicznych przemianach komórki. Jego najistotniejsza rola ma związek z występowaniem w centrum aktywnym peroksydazy glutationowej, która jest enzymem odpowiedzialnym za regulowanie szybkości procesów peroksydacji w komórkach i ochronę błon komórkowych przed uszkodzeniem przez wolne rodniki i nadtlenki. Niedobór selenu powoduje obniżenie aktywności peroksydazy, co skutkuje wzrostem stężenia reaktywnych form tlenu w organizmie. Dochodzi wtedy do powstania stresu oksydacyjnego, który -jak dowiedziono- ma istotny wpływ na powstawanie różnych jednostek chorobowych, m.in.: chorób reumatoidalnych (2), nowotworów (3) czy też schorzeń związanych z układem sercowo-naczyniowym, takich jak miażdzyca (4). Selen wykazuje synergiczne działanie z witaminą E i dzięki temu przyspiesza procesy regeneracji komórek i opóźnia procesy starzeniowe. Wpływa on także na naszą odporność, ponieważ stymuluje wytwarzanie limfocytów. Stanowi on również składnik enzymu zwanego reduktazą tioredoksyny, która uczestniczy w odzyskwianiu kwasu aksorbinowego z jego metabolitów, które uległy utlenieniu. Jako składnik enzymu - dejodynazy - odgrywa on istotną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu tarczycy, uczestnicząc w przemianie tyroksyny w trójjodotyroninę. Istotnym działaniem selenu jest też ochrona organizmu przed zatruciami metalami ciężkimi (rtęcią, kadmem czy ołowiem), z uwagi na zdolność tworzenia z nimi nieaktywnych związków kompleksowych , które są łatwo usuwane z organizmu. Ponadto selen jest bardzo ważny dla mężczyzn, ponieważ przyczynia się do prawidłowego przebiegu spermatogenezy, czyli procesu, w którym powstają i dojrzewają plemniki, więc tym samym w pewnym stopniu wpływa na płodność u mężczyzn.

Selen:

- przyczynia się do prawidłowego przebiegu spermatogenezy,
- pomaga zachować zdrowe włosy,
- pomaga zachować zdrowe paznokcie,
- pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego,
- pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu tarczycy,
- pomaga w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym.

Źródła:

1) Gawęcki J., Hryniewiecki L. red. : Żywienie człowieka. Podstawy nauki o żywieniu. PWN, 2008;
2) Matyska-Piekarska E., Łuszczewski A., Łącki J., Wawer I. Rola stresu oksydacyjnego w etiopatogenezie reumatoidalnego zapalenia stawów. Postępy Hig Med Dośw. (online), 2006; 60: 617-623;
3) Ścibior-Bentkowska D., Czeczot H. Komórki nowotworowe a stres oksydacyjny. Postępy Hig Med Dośw. (online), 2009; 63: 58-72;
4) Zagrodzki P., Łaszczyk P. Selen a choroby układu sercowo-naczyniowego – wybrane zagadnienia, Postępy Hig Med. Dośw. (online) 2006; 60: 624-63;
5) Gawęcki J. red.: Witaminy. Wydawnictwo AR w Poznaniu, 2002;
6) Brzozowska A. Red. : Składniki mineralne w żywieniu człowieka. Wydawnictwo AR w Poznaniu, 2002;
7) Jarosz M. Red. : Normy żywienia populacji polskiej, IŻŻ, 2012;

-----------------------

Niniejszy materiał nie stanowi zaleceń dietetycznych lub lekarskich. Przed rozpoczęciem suplementacji diety zaleca się kontakt z lekarzem, farmaceutą lub dietetykiem. Przyjmowanie suplementów diety nie powinno zastępować zdrowego trybu życia oraz zróżnicowanej diety. Suplementy diety mają na celu uzupełnienie ewentualnych niedoborów w diecie, nie są produktami leczniczymi. Nie należy stosować produktów w przypadku uczulenia na którykolwiek ze składników. Nie należy stosować produktów w przypadku przyjmowania środków leczniczych. Jednoczesne ich przyjmowanie należy poprzedzić konsultacją z lekarzem lub farmaceutą. W przypadku wystąpienia działań niepożądanych należy natychmiast zrezygnować z zażywania produktu. Produkty nie mogą być stosowane przez kobiety w ciąży, matki karmiące i dzieci bez konsultacji lekarskiej. 

Informacje na temat substancji zawarte w Kompendium Wiedzy zostały przygotowane na zlecenie firmy ForMeds. ForMeds jest producentem suplementów diety, które mogą zawierać opisane substancje. Wybór prezentowanych składników jest wyborem subiektywnie przygotowanym przez ForMeds, mającym na celu m.in. wyjaśnienie czym są lub przybliżenie ich funkcji. Materiał został przygotowany zgodnie z najlepszą wiedzą, należytą starannością na podstawie źródeł naukowych. Jeśli nie znaleźli Państwo poszukiwanych informacji na temat innych substancji, prosimy o kontakt i przekazanie sugestii, które pozwolą wzbogacić niniejszy materiał. 

Opracowanie jest własnością firmy ForMeds. Kopiowanie lub rozpowszechnianie jest możliwe wyłącznie po otrzymaniu pisemnej zgody firmy ForMeds.